Wynajmowane mieszkanie a rozwód, czy podział majątku obejmującego najem mieszkania?

Wynajmowane mieszkanie a rozwód – co warto wiedzieć?

Rozwód wiąże się z wieloma trudnymi decyzjami, a jednym z najczęściej pojawiających się problemów jest kwestia wynajmowanego mieszkania. Ludzie zastanawiają się: kto może pozostać w lokalu? Czy oboje byli małżonkowie mają prawo do dalszego korzystania z mieszkania? Jak sąd może uregulować sytuację po rozwodzie, a co z podziałem majątku?

W tym artykule wyjaśniam, jak wygląda sytuacja prawna wynajmowanego mieszkania po rozwodzie oraz jak traktowane jest prawo najmu w postępowaniu o podział majątku wspólnego.

Wynajmowane mieszkanie a rozwód – kto zostaje w mieszkaniu?

Zgodnie z art. 680¹ §1 Kodeksu cywilnego, małżonkowie są najemcami lokalu mieszkalnego bez względu na istniejące między nimi stosunki majątkowe, jeżeli najem został zawarty w trakcie trwania małżeństwa i lokal służył zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Oznacza to, że do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, oboje małżonkowie mają prawo korzystać z wynajmowanego mieszkania, nawet jeśli umowa najmu jest podpisana tylko przez jednego z nich.

Małżonek, który nie figuruje w umowie, nie jest „osobą bez tytułu prawnego”, lecz korzysta z lokalu jako członek rodziny najemcy. Sam fakt rozwodu nie powoduje automatycznej utraty prawa do mieszkania.

Rozwodzimy się. Co jeśli nikt się nie wyprowadził?

Jeżeli w chwili rozwodu oboje małżonkowie nadal mieszkają w lokalu, sąd ma obowiązek ustalić sposób korzystania z mieszkania. W praktyce może to oznaczać:

• określenie, które pomieszczenia są do wyłącznego użytku którego z małżonków,
• ustalenie zasad korzystania z części wspólnych, takich jak kuchnia czy łazienka,
• w wyjątkowych przypadkach nakazanie eksmisji jednego z małżonków, jeśli jego zachowanie uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie (np. stosowanie przemocy).

Rozstrzygnięcie to nie jest jeszcze podziałem majątku – ma charakter tymczasowy i reguluje jedynie bieżące korzystanie z mieszkania.

Prawo najmu, a podział majątku wspólnego

Po rozwodzie każdy z byłych małżonków może żądać podziału majątku wspólnego, czyli majątku dorobkowego nabytego w czasie trwania małżeństwa.

W skład majątku wspólnego mogą wchodzić nie tylko nieruchomości i ruchomości, ale również prawa wynikające z umów cywilnoprawnych, w tym prawo najmu.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (postanowienia z 19 kwietnia 1996 r., I CRN 55/96 i 11 lutego 2016 r., V CNP 44/15), w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd może objąć podziałem prawo najmu lokalu mieszkalnego nabyte w trakcie trwania małżeństwa.

Prawo najmu może dotyczyć zarówno mieszkań komunalnych, jak i służbowych, pod warunkiem że zostało nabyte w trakcie wspólności majątkowej. W praktyce oznacza to, że sąd przy podziale majątku może przyznać prawo do korzystania z lokalu jednemu z byłych małżonków.

Podsumowanie

Wynajmowane mieszkanie po rozwodzie może generować wiele wątpliwości. Warto pamiętać, że:

• oboje małżonkowie mogą korzystać z lokalu do czasu decyzji sądu,
• sąd rozwodowy reguluje sposób korzystania z mieszkania i może nakazać eksmisję w wyjątkowych przypadkach,
• prawo najmu nabyte w trakcie małżeństwa może być objęte podziałem majątku wspólnego.

Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie rodzinnym.

Źródła:

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.),
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.),
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 1996 r., I CRN 55/96,
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lutego 2016 r., V CNP 44/15.

‍